Podium Witteman

holland-baroque
Photo by Wouter Jansen ©

Een feestelijke opening van het seizoen. Klinkt dat altijd een beetje suffig? Niets bleek minder waar bij de Kick-Off van Podium Witteman gisteravond! Productie-, redactie- en presentatieteam maakten er een waar en waardig feestje van. Hoe kon het ook anders. Aan tafel bij Paul Witteman zaten niemand minder dan Daniele Gatti en Judith en Tineke Steenbrink, respectievelijk de nieuwe chef-dirigent van Koninklijk Concertgebouw Orkest en de artistieke leiding van Holland Baroque. Beiden hadden een delegatie meegenomen van de clubjes waar ze zo enthousiast voor of tussen staan. De aanvoerders van het KCO speelden een serenade van Brahms. Holland Baroque speelde met trompettist Eric Vloeimans een carrousel van non-genres, want, zoals Vloeimans verwoordde: in hokjes denken doen we niet. Er was aandacht voor piepjong 9-jarig talent Anna Kuvshinov, die even intelligent speelde als praatte en Floris Kortie riep (roept!) op aan senior Nederland om een 70+ orkest op te richten.

En daarna begon het misschien pas. Hoofdredacteur Joost van Krieken vertelde hoe hij drie jaar geleden het trio Paul, Mike en Floris bij elkaar zocht, vond en met hen de NPO overwon. Sowieso: kan iemand Floris even een groot chapeau opzetten? Hij is even aimabel als cool, op TV en in real life en precies wat de klassieke muziek scene nodig heeft. FUSE speelde, Mike zong, terwijl menig KCO, DNO, Bach en Radio afgezant aan champagne nipte, of gewoon Spa Rood, en de Foodhallen Amsterdam pintxos verzorgde.

Er wordt al gefluisterd dat de PW kick-off het boekenbal van klassiek Nederland is. Daarvoor was het misschien nog iets te braaf. Aan de buitenkant althans. Want ik heb zo het gevoel dat dit een spectaculair seizoen klassieke muziek wordt. Zowel op Podium Witteman als daarbuiten.

Podium Witteman is elke zondag om 18:10 te zien op NPO
Ben of ken je een 70+ begenadigd muzikant? Stuur dan nu een mailtje naar podiumwitteman@ntr.nl

 

 

 

 

Alles begint bij Merlijn

Alles begint bij Merlijn
Door Kenza Koutchoukali voor 24classics

Woohoo, vandaag interview ik Merlijn Kerkhof! De NRC-recensent, schrijver en ultimate Bach insider brengt volgende week zijn eerste boek uit: Alles begint bij Bach. Bij binnenkomst verwacht ik niets minder dan stapels kranten, cd’s en vooral Bach. Maar in een zonovergoten appartement met uitzicht op de Dom luistert Merlijn Kerkhof naar The Amazing Stroopwafels.

kerkhof-m-merlijn-doomernik-afgekocht-1
Photo by Merlijn Doomernik ©

De band van je vader! Heb jij ook top2000 ambities?
Haha, nee!

Maar wel een bestseller lijst.
Ik had zelf nooit bedacht dat ik een boek wilde schrijven. Het ontstond via een omweg. Op de redactie van het NRC komen eindeloos veel cd’s binnen die niet gerecenseerd kunnen worden, omdat daar geen tijd voor is. Maar ik vond het zo respectloos om niets te doen met die albums, dus gaf ik iedereen van de NRC Next redactie een passende cd, zoals Wagner aan metal fan Peter van der Ploeg. De volgende dag zei iedereen: “Ja, wel leuk en aardig, maar eigenlijk begrijpen we er nog niet veel van.” Toen ben ik gevraagd om een column te maken voor NRC Next: een soort luistercursus. Al na de tweede aflevering werd ik door verschillende uitgeverijen benaderd. Die zagen er wel een boek in.

Nietje er doorheen en klaar, dus.
Dat was eerst het idee, maar nee! Ik wilde er echt een boek van maken met een kop en een staart.

De recensent schrijft een boek. Ben je bang?
Nou, het voelt vooral goed. Mensen steken ziel en zaligheid in hun werk en daar word ik me dan weer heel duidelijk van bewust. Maar natuurlijk is het ook spannend. Ik vind het oordeel belangrijk. Tegelijkertijd ben ik ervan overtuigd dat, wat mensen er ook van vinden, ik iets heb gemaakt wat de moeite waard is.

Je hebt natuurlijk ook al een leuke pre review gehad, namelijk van niemand minder dan Jaap van Zweden.
Mijn meelezer zei dat ik Alles begint bij Bach naar Jaap moest sturen. Via Aaltje, zijn vrouw en het organisatorische brein achter het merk Jaap van Zweden, kwam het bij hem.

En hij noemde het boek ‘een inspirerende wegwijzer naar de wereld van de klassieke muziek.’
Ja, dat is een eer! Ik heb altijd veel bewondering voor hem gehad. Het is een erg ambachtelijke dirigent.

Ambachtelijk?
Ik hou van mensen die weten waar ze het over hebben. Hij hoort zó veel. Aan de andere kant, als ik zelf in een orkest zou zitten, weet ik niet of ik graag met hem zou spelen. Hij is volgens mij behoorlijk dwingend. Maar gelukkig speel ik niet in een orkest.

Geen orkest, dus. Ben je wel klassiek opgevoed?
Ik kom uit Rotterdam en ben opgegroeid in een muzikaal gezin. Mijn vader speelt nog steeds in The Amazing Stroopwafels, dus ik kom niet uit de typische klassieke muziek familie. Het was er echter wel. Mijn vader werd gereformeerd opgevoed, maar ook toen hij van zijn geloof viel, bleef hij naar de kerk gaan voor het orgel.

En jij snapt dat?
Ik weet nog dat mijn opa overleed en iedereen daar vrede mee had: na een mooi leven en helaas een lang ziekbed, was het goed zo. De dienst was dus niet echt droevig, maar elke keer als het orgel begon te spelen, moest ik onbedaarlijk hard huilen. Ik denk dat daarom veel mensen moeite hebben met het orgel: het overweldigt.

Je bent geen orgel gaan spelen..
Ik heb op een vrijzinnige manier muziekles gehad. Heb je geen zin om noten te leren lezen, dan doen we dat toch gewoon niet? Dat was dus prima. Daardoor heb ik goed leren improviseren, maar Chopin of Beethoven heb ik nooit gespeeld. Op mijn 13e kreeg ik een elektrische gitaar en daar was ik de rest van mijn middelbareschooltijd wel zoet mee. Ik zou de nieuwe Jimi Hendrix worden. Maar toen sluimerde die liefde voor klassieke muziek al wel. Ik heb altijd van Bach gehouden.

Waar haalde je Bach dan vandaan?
Nou, mijn vader hield dus erg van hippiemuziek, countryrock, en mijn moeder was fan van de Stones. Maar er waren ook Bach platen. Mijn vader was dol op de koralen van de Mattheüs, om de rest, de recitatieven enzo, gaf hij niet. Dus had hij een plaat met alleen de koralen en die was vaste prik op Goede Vrijdag.

En dat nam je over.
Ik ben zelf altijd een omnivoor geweest. Als kind hield ik heel erg van The Doors. Ray Manzarek, de organist van de band, doet echt Bachachtige dingen. Later werd ik fan van Focus en op hun beroemdste LP doen ze een stukje Bartók uit het concert voor orkest. Dat had ik toen nog niet in de gaten, maar bleef het wel eindeloos luisteren. En ik downloadde ook gewoon het Deutsches Requiem (Brahms)

Zo gewoon is dat volgens mij niet.
Merlijn wijst naar zijn indrukwekkende collectie cd’s: Kijk, ik denk dat een vijfde pop is en de rest is klassiek. Nu ben ik degene die mijn moeder meeneemt naar een concert van het Rotterdams Philharmonisch Orkest, niet andersom.

Ik denk dat iedereen die jou alleen van naam kent, verwacht dat je hardcore klassiek bent.
Ik heb geschiedenis gestudeerd. Daarna dacht ik dat ik toch de muziek in moest, net als mijn vader. Dus wilde ik naar het conservatorium, deed auditie en werd aangenomen voor de vooropleiding. Tegelijkertijd wilde ik iets met mijn hoofd doen, dus ging ik naar Muziekwetenschappen. En daar hoorde ik zulke fantastische dingen: renaissance, 20e eeuw. Vanaf dat moment was ik alleen nog maar bezig met de echt oude meuk: Josquin, Machault. Muziek die ik op gitaar niet kon verwezenlijken en toen was het klaar. Ik wilde alleen nog maar klassieke muziek.

Wat is er dan precies zo fantastisch?
De polyfonie. De weelderigheid. Dat er zo veel dingen tegelijkertijd gebeuren.

Kan iedereen dat horen?
Eigenlijk staan we nogal ver af van deze muziek en kunnen we eigenlijk niet alles even goed begrijpen, simpelweg omdat we niet in die periode leven. Palestrina en Josquin gebruikten liedjes, motiefjes die toen voor mensen bekend waren. Voor ons niet. Toch kan het nog steeds superfijn zijn om ernaar te luisteren. Omdat er flow in die muziek zit.

Geldt dat voor elk klassieke stuk uit een andere tijd?
Ja, een beetje wel. Ik schrijf ook in de inleiding van mijn boek: “Als ik luister naar een symfonie van Bruckner is dat het enige moment dat ik niet de behoefte heb om naar mijn telefoon te kijken.” Ik ben social media verslaafd, heb de hele dag prikkels nodig. Behalve als ik een cd op zet.

Jij schrijft over jouw boek: het is voor iedereen die er niets van denkt te weten.
Ik vond het best lastig om dat zo te formuleren, want misschien doe ik mezelf ermee te kort. Alles begint bij Bach in principe voor iedereen is die geïnteresseerd is in klassieke muziek, ook de experts. Ik heb het zo geschreven dat iedereen die er niets van weet, het zou moeten kunnen begrijpen.

Hoe heb je dat dan gedaan?
Door dingen goed uit te leggen en de dingen die je niet hoeft te vertellen, weg te laten.
Als we in de krant over Poetin schrijven, dan staat daar altijd bij ‘De Russische president Vladimir Poetin’. Je hebt dat waarschijnlijk niet in de gaten. Bij klassieke muziek zie ik vaak dat er aan veel basale informatie voorbij wordt gegaan. Dat noem ik het probleem van veronderstelde voorkennis. Alles begint bij Bach moest voor iedereen begrijpelijk zijn. Dat was mijn doel.

Moet iedereen het ook wíllen?
Er zijn altijd mensen die je niet kunt winnen voor klassieke muziek. Dat hoeft ook niet. Ik zal waarschijnlijk ook nooit echt gaan houden van.. (het blijft lang stil).. misschien techno. Alhoewel ik daar ook een goed boek over zou willen lezen!

Je bent recensent en hoort dus heel veel. Mis je iets in Nederland?
Nou, nee. Het algehele niveau van het Nederlandse muziekleven is nog steeds hartstikke hoog. Het zou onder druk kunnen komen te staan, omdat er vanuit de politiek een dedain is naar de podiumkunsten, als ik het diplomatiek formuleer. Maar vooralsnog word ik heel erg blij van het Nederlandse aanbod. We zijn wel op een punt waarop we ons moeten uitspreken over hoe belangrijk dat is, en op een punt dat we Halbe Zijlstra meenemen naar een concertzaal.

Is dat wat Alles begint bij Bach is? Een pamflet om iedereen de zaal in te krijgen?
De inleiding, en ook wel het slothoofdstuk, hebben een pamflettistisch karakter, als ik dat zo kan zeggen. Ik vind dat we om ons heen moeten blijven kijken, blijven luisteren, willen we klassieke muziek van toen, maar ook uit onze eigen tijd nalaten. Als we geen podium bieden, kan er niets gemaakt worden. Ik wil echt dat mensen naar de concertzaal gaan, zodat ze uiteindelijk zichzelf een plezier doen.

De release van Alles of Bach is woensdag 14 september in, hoe kan het ook anders, de grote zaal van TivoliVredenburg in Utrecht. Het is gratis toegankelijk en wordt volgens Merlijn een echt Bachfeestje. Ons advies: kom ook! Meer informatie vind je hier !

 

 

R I O

rio-2016-coverMet nog twee dagen op de teller zijn de Olympische Spelen (Olumpisch voor de hypercorrecte Nederlander) bijna voorbij: van unieke prestaties en misselijkmakende valpartijen tot overvallen zwemmers en vrouwelijk boegbeelden van waar de Spelen voor staan: samen de finish bereiken.

En het liefst met een medaille naar huis. Want o wee als je niet minstens de derde plek hebt behaald. Dan moet je met de zogenaamde loserflight naar huis: een gereserveerde vlucht voor sporters die geen prijs hebben. Nederland heeft er twee van en “daar wil je echt niet in zitten”, aldus de hockeymannen.

Bij muziekconcoursen lijkt het er ook weleens op dat het alleen maar gaat om de winnaars van de eerste prijzen. Maar als je kijkt wie er in de loop van de jaren zoal naast het goud greep, is dat niet altijd terecht!

Emanuel Ax
Rings a bell? Kan kloppen. Hij deed hij het ook niet altijd al te best. Op het Koningin Elisabeth Concours in 1972 werd hij tragisch 7e. Maar maakte het uit? Hij speelde met de groten der aarde en doet dat nog steeds.

Vladimir Ashkenazy
Nog een belletje? . De pianist won de 2e prijs bij het Internationaal Chopin Concours en is inmiddels we-reld-be-roemd.

Gidon Kremer
Ook meneer Kremer ging niet altijd lekker in het Elisabeth Concours. In 1967 ging de topviolist met een 3e prijs naar huis. De teleurstelling was groot, zijn toekomst groter!

Daniil Trifonov
Won in 2010 de 3e prijs, ook tijdens het Internationaal Chopin Concours. Hij was toen 19 en kon de teleurstelling maar net aan. Lang hoefde hij echter niet te treuren. Drie jaar later maakte hij zijn debuut in het Concertgebouw, 10 september aanstaande speelt hij met het Rotterdams Phil.

Deze feed verscheen eerder op 24classics !

 

De illusies van Serge van Veggel

Serge van Veggel repeteert voor de voorstelling Dr. Miracle’s last illusion. Met zijn gezelschap OPERA2DAY in Den Haag heeft hij het verhaal bedacht. Er worden delen van andere opera’s gebruikt voor de tekst en muziek

Hoe is het ooit zover gekomen, de liefde voor opera?

‘Toen ik 17 was, werd ik overrompeld door een opera. In ging twee keer per week in de schouwburg naar een theatervoorstelling en wilde iets stoffigs als een opera ook proberen. Bij de eerste strijkersklanken van Verdi’s La Traviata was ik verkocht. Sindsdien is het een verslaving.’

Hoe ga je te werk?

De muziek en de tekst liggen bij de meeste opera’s vast. Als regisseur probeer ik stukken met toneelspel en beelden tot leven te wekken. Soms plaats ik een stuk in een andere context.’

Hoe ziet zo’n repetitieperiode eruit?

De repetities bereid ik ’s ochtends vroeg voor. Ik verwerk dan ideeën van de dag ervoor. In de studio volg ik een ingewikkeld rooster, om met alle zangers en spelers hun scènes te oefenen. In de pauze pak ik mijn rust.

Ik vind het belangrijk om opera met modernere kunstvormen te combineren. Dit keer is dat illusionisme. Het personage Dr. Miracle vermoordt met zijn nieuwe goochelmethode allerlei mensen. De vraag is of dit per ongeluk gebeurt of dat hij ze expres laat verdwijnen.’

Wat maakt deze voorstelling voor jou een uitdaging?

‘Door de trucs is het één van de ingewikkeldste opera’s die ik ooit heb gemaakt. Als iemand op het podium vanuit een watertank moet verdwijnen, moet zo’n moeilijke truc de tekst of muziek niet in de weg zitten. Tijdens de repetities ga ik zien of de opzet in het theater werkt. Lukken de trucs niet, dan zullen we weer terug moeten naar de repetitieruimte.’

Dr. Miracle’s last illusion van OPERA2DAY i.s.m. New European Ensemble, De Dutch Don’t Dance Division en de Koninklijke Schouwburg in Den Haag

Meer info: www.opera2day.nl

Dr. Miracle2

$15.000

Stel: je krijgt de deal aangeboden om te doen we wat je al doet, maar dan 25 keer beter betaald. Dan pak je die toch? Antonin Dvorak was er niet zo zeker van.

In 1881 kreeg de componist een brief van Jeanette Thurber, een steenrijke weldoener uit de stad New York, die besloten had een school op te zetten: The New American School of Music. En ze had haar zinnen gezet op een van de beste componisten uit die tijd: Dvorak.

Ze bood hem $15.000 per jaar: 25 keer zo veel als hij verdiende in Praag. Hij zou lesgeven en dirigeren, zes dagen per week, met regelmatige werktijden, zomers vrij en genoeg tijd om te componeren.

$15.000? Het duurde maanden voor Dvorak om was. Dat er een oceaan tussen zat, werkte natuurlijk niet mee. Schreef Dvorak in de ene brief” Should I take it? Or should I not?”, schreef hij in de ander “What people say of America is very mixed..”

Maar Jeannette Thurber liet hem niet rustig twijfelen. Ze wílde hem en zorgde voor een continue stroom van brieven, waarvan in één zijn contract al was opgenomen. En nog voor hij had toegezegd, informeerde ze de pers al dat hij had geaccepteerd. Ze was de impresario van haar tijd.

Maar het was uiteindelijk Dvoraks vrouw Anna die schot in de zaak bracht. Ze organiseerde een familielunch, met als doel een onafhankelijke stemming, waar ze van te voren al goed voor had gelobbyd. Het werd 7 tegen 1, Anna gaf Antonin een pen en de deal was gesloten. Hij sputterde nog dat, zolang het contract niet was verzonden, er niets definitief kon worden genoemd. Anna liep linea recta met het contract naar het postkantoor.

Ondanks het feit dat niet alles liep zoals gepland (de Thurber familie ging bijna failliet en zou Dvorak altijd nog duizenden dollars schuldig blijven), wordt de periode in Amerika voor beide partijen als een van hun besten genoemd: hij schreef sommigen van zijn beste werken (The New World bijvoorbeeld) En zij: “Bringing Dvorak here was the greatest source of pride in my 35-year career at the conservatory.”

Dvorak signature