Short cut Wagner

Short cut? Dat klinkt niet echt als Wagner. Het ontstaan van de Colón Ring bracht dan ook de nodige commotie met zich mee.

In 2012 kreeg de Duitse pianist en dirigent Cord Garben het idee om van Richard Wagners monumentale werk Der Ring des Nibelungen een korte versie te maken: één voorstelling van zeven uur.

What? Wie bekend is met de Ring weet dat de tetralogie ongeveer 15 uur duurt, verdeeld over vier opera’s en dus ook over vier verschillende voorstellingen. Maar Katharina Wagner, kleindochter van en artistiek bestuurslid van Bayreuth, vond het hoe dan ook een goed idee. Zij zou het stuk regisseren in het theater van Colón. Maar daar begint het libretto. Halverwege de repetities houdt ze er mee op, claimend dat Colón niet kan voldoen aan haar hoge toneel- en regie eisen. Achteraf bleek dat ze eigenlijk elders verplichtingen had. Oups.

Regisseur Argentine Valentina Carrasco van het Catalaanse gezelschap La Fura dels Baus was de deus ex machina. Maar terwijl het artistiek team werd gered, werd de subsidie van de gemeente gehalveerd en daarmee ook het aantal voorstellingen: niet vier, maar twee Colón Rings zouden worden uitgevoerd. What to do?

Componist Gorben maakte een Ring die begon om half drie ’s middags en eindigde om half twaalf ‘s avonds. De lange dialogen, de herhalingen en andere fragmenten die weinig van dienst waren voor de verhaallijn van het Nibelungen verhaal, haalde hij er uit, net als behoorlijk wat muziek (de prelude van Siegfried in Götterdämmerung) en een aantal personages (Donner, Froh uit Das Rheingold en Erda uit Götterdämmerung).

Regisseur Carrasco maakte een regie in de de avant-garde stijl die La Fura eigen is. Geen mythe, maar een hoog gebouw in het Argentinië van de jaren zeventig, met wasvrouwen in plaats van Rijnmeisjes, Alberich van een normale lengte, Fafner in een rolstoel en nog veel meer.

Brava zendt de hele Colón Ring uit: 11 en 12 april om 20.30 | 13 en 14 april om 14.00 uur

The colon Ring

hitjes

‘Wil je een hit schrijven, zorg dan voor een zingbare melodie’, wordt ook wel in de popscene gezegd. Verdi had het goed begrepen.

Hij schreef een gigantisch oeuvre aan hitopera’s die nog steeds populair zijn en dat ondanks een moeilijke aftrap: achtereenvolgens werd hij afgewezen op het conservatorium, overleden zijn beide zoontjes en later ook zijn vrouw, allen door ziekte. Het kwam zijn werk niet ten goede en de eerste opera’s van zijn hand na deze trieste gebeurtenissen werden dan ook weggefloten.

Maar dan komt Nabucco, waarin Verdi’s gevoel voor drama en emotie al zichtbaar wordt.

Wellicht denk je bij drama en emotie aan gebroken harten, romantische liefde, een populair opera thema. In I Lombardi alla prima crociata (1843) gaat het echter om politieke gevoelens en de dramatische geschiedenis van twee broers die tot een uiterste komt als ze tegenover elkaar komen te staan tijdens een crociata: kruistocht.

Tien jaar later bereikt Verdi een ander emotioneel hoogtepunt met Rigoletto (1851), Il trovatore (1853) en La traviata (1854). Deze werken zouden hem de belangrijkste operacomponist van zijn tijd maken. Kon hij zichzelf overtreffen? Het antwoord is Aida (1871): een opera met momenten van grote intimiteit en een HD weergave van menselijke emotie. Maar ook meer dan een liefdesgeschiedenis, waarin Egyptische veldheer Radamès verliefd is op Ethopische slavin Aïda.

De productie van Aida liep vertraging op toen de eerste sopraan ziek werd. Verdi had wat tijd te doden. Zijn strijkkwartet in e-mineur (1873) was het resultaat en ook de enige kamermuziek die we van hem hebben. Wat een geluk: het wordt beschouwd als een van de beste composities uit de 19e eeuw in dit genre.

Carmen

Carmen is de laatste opera in de serie Brava's introductie tot de opera, van 8 tot en met 14 juni te zien op Brava.

We hebben allemaal een Carmen.

In ons of in ons leven. Ze is het verlangen; verlangen naar anders, verlangen naar meer, verlangen naar verlangen. We willen niet stilstaan, we willen gaan. Het maakt ons mens. Worden we geremd, dan gaan we in opstand. Als een vogel die zijn vleugels niet mag uitslaan. Un oiseau rebelle.

Zijn we daarom ook zo’n fan van de liefde? De liefde laat ons immers onbegrensde mogelijkheden zien – want met de ander – , nieuwe werelden, – want van de ander – , en daarnaast geluk, opwinding, en noem nog eens wat gevleugelde termen uit het positief spectrum. Oui, Carmen geeft ons vleugels.

De opera van George Bizet over de uitdagende titelheldin uit het zigeunermilieu is een van de grootste successen uit het repertoire. Opmerkelijk genoeg werd de première lauwtjes ontvangen. Pas toen de opera ook buiten de Franse grenzen populair werd, begon iedereen Carmen te zien als de exotische femme fatale en de verpersoonlijking van de grote vrijheid waar zij nog steeds om bekend staat. Want iedereen kent Carmen.

Vanavond zien we haar in de versie van regisseur Bieito met Opera Zuid. Zijn Carmen is niet revolutionair, maar wel psychologisch en muzikaal, radicaal en consequent en de thema’s die ten tijde van Bizet al controversieel waren (ras, klasse en geslacht, geweld, smokkel en prostitutie) vinden we ook nu terug, met een goede dosis Spaanse folkore op time release.

Brava, 20.30 uur.


Synopsis

I
Micaëla wil haar geliefde, Don José, een bericht van zijn moeder brengen, maar wordt door soldaten belaagd. Vrouwen uit de sigarettenfabriek houden pauze en één van hen, La Carmencita, zingt een ballade. Als zij merkt dat Don José nauwelijks aandacht voor haar heeft, dringt zij zich aan hem op. Wanneer de vrouwen teruggaan naar de fabriek, raakt Carmen bij een vechtpartij betrokken, wordt door Zuniga opgebracht en aan Don José overgedragen. Met een liefdesliedje pakt zij hem volledig in, en Don José laat haar gaan. Daarvoor moet hij nu zelf de cel in.

II
Carmen raakt hevig onder de bekoring van de stierenvechter Escamillo. Aan de smokkelaars heeft zij beloofd Don José voor hun bende te winnen. Carmen probeert hem over te halen. Maar Don José wil niet. Als Zuniga Carmen het hof maakt, vecht Don José met hem uit jaloezie, en de net van hun duistere tocht teruggekeerde smokkelaars houden Zuniga onder schot. Don José beseft dat hij zijn positie in gevaar heeft gebracht en sluit zich noodgedwongen bij de bende aan.

III
In het smokkelaarskamp leest Carmen, wier relatie met Don José op springen staat, haar eigen toekomst in een kaartspel en trekt Schoppenaas, de doodskaart. Micaëla sluipt heimelijk het kamp in, kort daarna gevolgd door Escamillo, die Carmen zoekt. Don José valt Escamillo aan, maar de vechtenden worden gescheiden. Escamillo nodigt iedereen uit voor zijn komende stierengevecht. Micaëla wordt in haar schuilplaats ontdekt, maar Don José voelt voor haar geen liefde meer. Als Micaëla hem vertelt dat zijn moeder stervende is, besluit Don José toch met haar mee te gaan.

IV
Escamillo en Carmen komen aan bij de arena, maar als Carmen hoort dat Don José in de buurt is, gaat zij nog niet naar binnen. Terwijl het stierengevecht gaande is, treffen Carmen en Don José elkaar. Zij weigert bij hem terug te keren; jaloers en verbitterd doodt Don José Carmen.

(synopsis door Frits Vliegenthart)

La traviata

La traviata is de negende opera in de serie Brava's introductie tot de opera, van 8 tot en met 14 juni te zien op Brava.

De gevallen vrouw.

Dat is wat La traviata letterlijk betekent. Een vertaling die me ergens altijd heeft geïrriteerd. In de setting van Verdi’s opera, het Parijs van 1850, betreft het de sociale ladder waar Violetta vanaf kukelt, want Violetta is een courtisane. Een vrouw zonder morele waarden.

Hofdame. Dat is wat courtisane letterlijk betekent. Van het Franse woord ‘court’, waar een dergelijke dame al gauw de functie van minnares kreeg. Of eigenlijk moet ik zeggen: koos. Want is dat geen bewuste keuze?

De courtisane had een interessante positie in de maatschappij. Werd er aan de ene kant op haar neer gekeken voor het prostitueren van lichaam en liefde, aan de kant werd ze bewonderd om haar onafhankelijkheid en vrije manier van leven. Zíj bepaalde immers met wie ze relaties aanging en dat waren niet de minste heren, vaak van adel of uit de rijke handelskringen. Zo kwam ze in aanraking met wetenschap, kunst en rijkdom waar normaal gesproken alleen de elite toegang tot had. Sounds perfect. Oh ja; een courtisane werd echter alleen als courtisane geaccepteerd. Kreeg zij een andere functie dan die van minnares, bijvoorbeeld verloofde of zelfs echtgenote, dan brak de hel los.

Het verhaal van La traviata, gebaseerd op La dame aux Camélias van Alexandre Dumas, kan in elke periode worden geplaatst. De terminaal zieke Violetta besluit haar eigen geluk op te geven voor dat van haar schoonzus, door haar geliefde Alfredo er van te overtuigen dat ze niet meer van hem houdt.

Tja. Is Violetta een gevallen vrouw zonder morele waarden? Oordeel zelf, vanmiddag bij Brava om 12.02.

Meer weten over Verdi? Say oui! en lees mijn blog over Aida.


Synopsis

I
De Parijse courtisane Violetta Valéry geeft een groot feest. Een jonge bewonderaar van haar, Alfredo Germont, is een van de gasten. Als het gezelschap zich naar een andere kamer begeeft om te gaan dansen, voelt Violetta – die lijdt aan tuberculose – zich niet goed. Alfredo ontfermt zich over haar en vertelt haar dat hij verliefd op haar is. Hoewel Violetta niet echt in de liefde gelooft en altijd vrij wil zijn, maakt Alfredo’s ontboezeming grote indruk op haar.

II
Alfredo en Violetta zijn in een buitenhuis gaan wonen, waar ze erg gelukkig zijn. Maar Annina, de dienstmeid, verklapt Alfredo dat Violetta bezig is haar bezittingen te verkopen om hun dure levenswijze te kunnen bekostigen. Onmiddellijk vertrekt hij naar Parijs om hier een stokje voor te steken. Violetta krijgt een uitnodiging voor een feest bij haar vriendin Flora die avond. Zij is niet van plan te gaan. Een heer laat zich aandienen: het is Giorgio Germont, Alfredo’s vader. Hij wil een eind maken aan hun ‘ongepaste’ verbintenis, zodat Alfredo’s zuster met een goede partij kan trouwen. Germont zet Violetta dermate onder druk dat zij toegeeft. Ze schrijft Alfredo een afscheidsbrief en vertrekt naar Parijs, om alsnog naar Flora’s feest te gaan. Alfredo ziet de uitnodiging en denkt dat Violetta hem heeft verlaten voor een ander. Hij is woedend en wil zijn gram halen op het feest.
Bij Flora wordt kaart gespeeld om hoge inzetten. Violetta wordt vergezeld door baron Douphol, van wie Alfredo een flinke som geld wint. Als Violetta een uitbarsting tussen de twee mannen vreest, neemt ze Alfredo apart. Deze dwingt haar te bekennen dat ze van Douphol houdt; Violetta ziet geen andere mogelijkheid dan te doen alsof dat zo is. Alfredo roept de anderen erbij en werpt zijn gewonnen geld op de grond voor Violetta’s voeten. Om deze grove belediging daagt Douphol Alfredo uit tot een duel.

III
Violetta’s leven loopt ten einde. Germont schreef haar dat Douphol gewond werd in het duel en dat Alfredo nu weet waarom zij hem had verlaten. Alfredo is op weg naar haar om het weer goed te maken, maar zij voelt dat het te laat is. Buiten passeert een joelende menigte carnavalsvierders. Als Alfredo eindelijk arriveert, maken de geliefden plannen voor de toekomst. Giorgio Germont komt binnen, met de dokter. Na een laatste, korte opleving sterft Violetta.

(synopsis door Frits Vliegenthart)

L’Orfeo

L'Orfeo is de achtste opera in de serie Brava's introductie tot de opera, van 8 tot en met 14 juni te zien op Brava.

L’Orfeo van Monteverdi is de eerste opera ooit geschreven, waar of niet waar?

Ondanks dat vaak genoeg het tegenovergestelde wordt beweerd: niet waar. Het is wel de eerste noemenswaardige. En overigens ook het eerste dramatische werk van Monteverdi. Misschien schuilt daar de verwarring.

De favola in musica L’Orfeo ging in 1607 in première en was een groot succes. Slim van Monteverdi om meteen een van de beste verhalen uit de geschiedenis te nemen. Een verhaal dat de wezenlijke onderwerpen aansnijdt: muziek en de dood, en hoe de eerste de laatste kan beïnvloeden. Althans, als het aan Orpheus ligt. Als zoon van muze Calliope bezit hij de gave van de zang- en lierkunst en daarmee ook de gave om iedereen, man, vrouw, mens en dier, en zelfs de dood voor zich te winnen.

Er is echter maar één vrouw die ook de aandacht van Orpheus zelf krijgt: Eurydice. Helaas is hun geluk van korte duur omdat de bride to be op een giftige slang stapt. En dat is waar het echte verhaal begint: Orpheus reist af naar de onderwereld en weet met zijn betoverende muziek de bazen van de onderwereld zo ver te krijgen dat hij zijn geliefde terug mag halen. Op één voorwaarde: zolang hij in de onderwereld is mag hij niet omkijken. Uiteindelijk wordt hij door zijn eigen stem verraden en hoort hij door de echo niet haar bevestigende antwoord, waarop Orpheus wél omkijkt.

De afloop van L’Orfeo is bij Monteverdi mild: een gulden middenweg tussen het traditionele dodelijke einde van de held uit de klassieke traditie en de gelukkige afloop van het baroktheater: Apollo, de goddelijke vader van de zanger neemt zijn zoon op in de hemel. Daar zal hij, vrij van alle aardse zorgen, in de zon en de sterren het evenbeeld van zijn geliefde Eurydice zien.

Vanavond zingt de cast van Holland Opera de sterren van de hemel. Kijkt u mee?

Brava. 20.30 uur.


Synopsis

proloog
De Muziek stelt zich voor en bezingt de macht van de door haar gepersonifieerde kunstvorm. Dan maant ze tot algehele stilte: ze gaat het verhaal van Orpheus vertellen.

I
Herders en nimfen bezingen het geluk van Orpheus, die na lang zuchten en wachten vandaag eindelijk met zijn geliefde Eurydice in het huwelijk trad. Ze smeken Hymen, de huwelijksgod, om het jonge bruidspaar duurzaam geluk te bezorgen en uiten hun vreugde met muziek en dans. Hiertoe aangezet door een van de herders getuigt ook Orpheus zelf van zijn opperste geluk. Eurydice beantwoordt zijn lofzang met een al even gelukzalig lied.

II
Omringd door de herders en nimfen zoekt Orpheus op een lommerrijke oever verpozing en gedenkt de treurnis en wanhoop waaraan hij nog maar zo kort geleden ten prooi was. Plotseling verschijnt een van Eurydices vriendinnen met een onheilstijding: terwijl ze bloemen aan het plukken was, werd Eurydice gebeten door een slang en stierf even later. Overmand door verdriet besluit Orpheus in de onderwereld af te dalen. Met zijn lier zal hij de schimmenvorst Pluto trachten te overreden hem Eurydice terug te geven. Lukt dit niet, dan zal hij bij haar in het dodenrijk blijven. De boodschapster, de herders en nimfen blijven diep bedroefd achter.

III
Begeleid door de godin van de Hoop heeft Orpheus de poorten van de hel bereikt. Hier is Charon, die de zielen der gestorvenen met zijn boot naar de andere oever brengt. Nu moet Orpheus alleen verder. Hoewel Orpheus’ klaagzang en lierspel hem niet onberoerd laten, blijft Charon bij zijn besluit nooit meer een levende tot de onderwereld toe te laten. De schoonheid van de muziek maakt echter dat de veerman in slaap valt. Orpheus neemt deze kans te baat en roeit zelf naar de overzijde.

IV
Proserpina − zelf ooit door Pluto geschaakt en tot koningin van de onderwereld gemaakt − smeekt de schimmenvorst Orpheus’ bede te verhoren en Eurydice naar het rijk der levenden te laten terug- keren. Pluto stemt hierin toe. Voorwaarde is echter dat Orpheus, zolang hij nog in de onderwereld is, niet naar Eurydice om zal zien. Doet hij dat wel, dan verliest hij haar voorgoed. Dankbaar looft Orpheus zijn almachtige lier, waaraan hij deze gunstige wending te danken heeft. Langzamerhand wordt hij echter door angst en argwaan bekropen: komt Eurydice inderdaad wel achter hem aan? Hoort hij daar niet de Furiën, die hem van zijn geliefde willen beroven? Geschrokken draait hij zich om en kijkt verrukt in Eurydices ogen. Vervuld van liefde en droefenis geeft zij opnieuw de geest. Orpheus wil met haar in het dodenrijk blijven, maar een duistere macht drijft hem terug naar het gehate licht.

V
Ontroostbaar doolt Orpheus over de Thracische velden. Bij Echo − de door Narcissus versmade nimf, die enkel nog als stem voortleeft − vindt hij weerklank voor zijn verdriet. In een laatste lofzang zweert hij Eurydice eeuwige trouw. Alle andere vrouwen zijn grillig en harteloos; nooit zal een van hen zijn liefde kunnen wekken. Apollo, zijn vader, daalt uit de hemel neer en spreekt hem vermanend toe: hij weet toch dat aards geluk nooit duurzaam is? Als hij meegaat naar de hemel, kan hij van het onsterfelijke leven genieten. Daar, te midden van de zon en de sterren, zal hij Eurydices evenbeeld voor altijd kunnen aanbidden. Zingend stijgen Apollo en Orpheus ten hemel, terwijl de herdersschare het herwonnen geluk van de goddelijke zanger bezingt.

(synopsis door Janneke van der Meulen)

Aida

Aida is de zevende opera in de serie Brava's introductie tot de opera, van 8 tot en met 14 juni te zien op Brava.

Ik zeg Verdi, jij zegt: Verona? Italië? Joop van den Ende? Of FC Milan?

Nog altijd wordt in het stadion van de Italiaanse voetbal club het Va pensiero, sull’ali dorate, beter bekend als ‘het slavenkoor’, gezongen om de tegenstander te intimideren.

Wat een impact! Kennelijk had Giuseppe Verdi gevoel voor commerce. Hij schreef een gigantisch oeuvre aan hitopera’s die nog steeds populair zijn en dat ondanks een moeilijke aftrap: achtereenvolgens werd hij afgewezen op het conservatorium, overleden zijn beide zoontjes en later ook zijn vrouw, allen door ziekte. Het kwam zijn werk niet ten goede en de de eerste opera’s van zijn hand na deze trieste gebeurtenissen werden dan ook weggefloten.
Maar dan komt Nabucco, waarin Verdi’s typerende aandacht voor drama en emotie al zichtbaar wordt. Het zijn echter zijn melodieën die de harten van de mensen in het internationale publiek veroveren.
‘Wil je een hit schrijven, zorg dan voor een zingbare melodie’, wordt ook wel in de popscene gezegd. Verdi had het goed begrepen.

Tien jaar later bereikt hij een hoogtepunt als hij in een paar jaar tijd wederom drie hits schrijft. Rigoletto, Il trovatore en La traviata maken van hem de belangrijkste operacomponist van zijn tijd. Ondertussen gaat hij steeds verder in het benadrukken van individuele emoties met als hoogtepunt, daar is ze, Aida: een opera met momenten van grote intimiteit en een HD weergave van menselijke emotie.

En meer dan een liefdesgeschiedenis. Het is het verhaal van een driehoeksverhouding. De Egyptische prinses Amneris heeft haar oog laten vallen op veldheer Radamès. Hij is echter verliefd op Aïda, een Ethiopische slavin. Het accent in de opera ligt op de complexe relatie tussen Radamès en Aïda. Hun liefde voor elkaar versus hun liefde voor het vaderland: het is geen makkelijke strijd.

Vanmiddag om 12.00 bij Brava. Mis het niet.


Synopsis

Egypte in de tijd van de farao’s. De veldheer Radames is verliefd op de Ethiopische slavin Aida, maar de Egyptische prinses Amneris werpt zich op als haar rivale. Na zijn overwinning op de Ethiopiërs voert Radames onder de gevangenen ook Aida’s vader Amonasro mee naar Egypte, niet wetende dat dit de Ethiopische koning is. Op verzoek van Radames worden de meeste gevangenen vrijgelaten, maar op aanraden van de hoge priester Ramfis blijft Amonasro als gijzelaar in Egypte. Tegen zijn wil verraadt Radames aan Aida en haar vader een militair geheim en hij wordt door de priesters veroordeeld tot de dood in een onderaardse kerker. Daar voegt Aida zich bij hem om samen met hem te sterven

(synopsis door Musico)

Het sluwe vosje

Het sluwe vosje is de zesde opera in de serie Brava's introductie tot de opera, van 8 tot en met 14 juni te zien op Brava.

Sprookjes zijn niet alleen voor kinderen. Het zijn fabels die de meest diepzinnige waarheden bevatten en Het sluwe vosje is daarvan het onomstotelijke bewijs, aldus André Engel. Hij is de regisseur van Leos Janáceks Príhody Lisky Bystrousky, een volgens de componist zelf komische opera met een droevig einde.

Die tegenstelling komisch-droevig is continu aanwezig. Het werk laat ons de vluchtigheid van het menselijk bestaan zien door de ogen van een vos. Een diepzinnig verhaal met een mengeling van dierenwereld en mensenwereld, fantasie en realiteit, opperste vrolijkheid en oprechte weemoed.

Dier eigen kent Het sluwe vosje geen rust: de handeling springt voortdurend heen en weer tussen dier en mens. Bovendien staat er haast nooit iemand alleen op het toneel. Dit stelt hoge eisen aan de regie. Ook muzikaal is er weinig rust. Het tempo verandert constant, zodat je je nooit kunt settelen.

Essentieel voor deze opera is het Tsjechisch. Al wordt een vertaling vaak genoeg geopperd, de meeste regisseurs willen zich er niet aan wagen. Janácek schreef namelijk vanuit de tekst en baseerde zijn klank en kleur op de visie van de librettist. Neem bijvoorbeeld het dialect uit Brno, waarmee stroper Harasta in het derde bedrijf zijn entree maakt. Plat Amsterdams zou de klank totaal veranderen.

Was de muziek van Janácek niet zo prachtig geschreven, rijk georkestreerd, dan zou Het sluwe vosje misschien lastig kunnen zijn om naar te luisteren. Maar nu is het vooral charmant en speels. In alles merk je dat Janácek met plezier componeert. Ik wens u dan ook voor vanavond veel plezier!


Synopsis

I
De Boswachter verstoort het leven van de dieren in het bos. Op een dag vangt hij het sluwe vossenvrouwtje Bystrouska en neemt haar mee naar huis. De Boswachter meent in zijn droom in het Vosje het zigeuner- meisje Terynka te herkennen. Als het Vosje enkele Kippen en de Haan doodt, moet ze gestraft worden, maar ze weet te ontsnap- pen en zoekt haar heil in het bos.

II
Daar wordt ze met vreugde begroet door de andere dieren. Als ze een knappe man- netjesvos ontmoet, worden de twee ver- liefd op elkaar en ze trouwen, onder grote belangstelling van alle bosdieren. In de herberg plagen de stamgasten elkaar over hun liefdesperikelen, waarbij ook Terynka ter sprake komt. Op weg naar huis ziet de Boswachter het Vosje, maar zij is hem te snel af.

III
Het vossenpaar heeft vele jongen gekregen. Als de stroper Harasta de Boswachter vertelt dat hij met Terynka gaat trouwen, is deze zo boos dat hij een klem voor het Vosje plaatst. Maar het is Harasta die uit- eindelijk het Vosje doodschiet. Tijdens de bruiloft van Harasta en Terynka wordt de Boswachter zo somber dat hij het bos inloopt. Daar wemelt het van nieuw leven, wat hem met het bestaan verzoent. Hij valt in slaap en keert in zijn droom terug naar het begin van het verhaal.

(synopsis door Frits Vliegenthart)